What’s in a name? Vertalen, lokalisatie, transcreatie

Wie op zoek gaat naar een vertaler komt al snel de begrippen vertaling, lokalisatie en transcreatie tegen. Het blijkt niet altijd duidelijk te zijn wat daar mee bedoeld wordt en hier en daar zit er overlap in de betekenissen.  De tekst hieronder kan je op weg helpen.

1. Vertaling

Vertalen is het omzetten van een tekst van de oorspronkelijke taal (de brontaal) naar een andere taal (de doeltaal). Dat kan heel letterlijk bv. in het geval van een medische bijsluiter of vrijer bv. voor een meer abstracte tekst.

De moeilijkheidsgraad van een vertaling wordt bepaald door het domeinspecifiek jargon en het vooronderzoek. Veel van onze communicatie verloopt echter in dagelijks taalgebruik waar de vertaler onmiddellijk mee aan de slag kan. De meeste vertalers maken vandaag gebruik van de combinatie menselijke en machinevertaling; ook dat wordt bepaald door het specifiek karakter van de tekst. Vertaalbureaus werken doorgaans met vertalers naar de moedertaal omdat taal evolueert en je als moedertaalspreker sneller nuances kan doorgronden. Nochtans mogen we dit niet als een vaststaande vereiste beschouwen. Vertalers die zich vestigen in het land van de brontaal, reizende vertalers of collega’s die leven en werken in een internationale omgeving genieten van een specifiek profiel dat zeker van pas komt om unieke taalcompetenties te ontwikkelen.

2. Lokalisatie

Lokalisatie betekent dat je de boodschap in z’n geheel gaat aanpassen aan de lokale cultuur zodat de klant of de lezer zich hierin herkent.

Het is dus een veel bredere, conceptuele benadering dan vertalen; er wordt ook rekening gehouden met culturele verwachtingen, maatschappelijke normen, waarden, tradities, bijgeloof; en er wordt voor gezorgd dat de inhoud perfect is afgestemd op de doelgroep. Lokalisatie respecteert culturen en wil inhoud effectiever laten aansluiten bij de leefwereld van het publiek.

3. Transcreatie

Transcreatie kan een aanpassing van de inhoud betekenen aan de gewoonten van een doelmarkt, een ander gebruik van kleuren en beelden, andere grapjes, het omrekenen van valuta, het gebruik van lokale formaten voor adressen, telefoonnummers en nog veel meer. Het einddoel van lokalisatie is ervoor te zorgen dat de inhoud eruitziet en klinkt alsof hij speciaal voor een doelmarkt is gemaakt, ongeacht taal, cultuur of lokatie.

Transcreatie is een combinatie van vertalen en creatief schrijven en de term wordt vooral gebruikt in de marketing- en reclamewereld. Denk bv. aan slogans.

Transcreatie is méér dan de vertaling of lokalisatie van de tekst. De vertaler gaat op zoek naar een creatief alternatief dat vorm krijgt in een nieuwe tekst op zo’n manier dat het dezelfde emotie oproept, en dezelfde impact heeft.